BOLLYWOOD

Archiwum dla kategorii ‘Film’

Poczynając od niezastąpionego Charliego Chaplina, kino rozwija się w iście zabójczym tempie. Jeszcze sto lat temu nikt o nim nie słyszał, zaledwie kilkanaście lat później postawać zaczęły pierwsze filmy – oczywiście nieme i krótkometrażowe. Rosnące zainteresowanie jednak skłaniało i wciąż skłania twórców filmowych do sięgania po coraz to nowsze rozwiązania technologiczne. I tak po epoce filmów niemych nastąpiło ogólne „udźwiękowienie”, po tych czarno-białych – kolorowe; najpierw gorszej jakości, później dochodzące do perfekcji. Dziś na przeciętnym widzu już nie robi wrażenia prawidłowo technicznie wykonany film. Widz ciągle wymaga czegoś więcej. A kino, aby utrzymać swoją pozycję, stara się sprostać tym oczekiwaniom. Stąd nadeszła epoka efektów specjalnych, a później słynnych animacji, również tworzonych całkowicie przez komputery. W końcu dziś mamy kino trójwymiarowe, a nawet 5-D – z efektami specjalnymi w postaci podmuchów, zapachów, ruchomych krzeseł.

Od początku historii dziesiątej muzy, kino produkowało filmy. To była jego główna rola i forma zarobku. Gdy jednak w okolicach lat 60. i 70. w USA i Wielkiej Brytanii zaczęły powstawać pierwsze seriale, świat dosłownie oszalał na ich punkcie. Były one dedykowane przede wszystkim nie – jak filmy – elitarnym kręgom społecznym, lecz „zwykłym”, szarym obywatelom, a szczególności obywatelkom, „kurom domowym”, tak byśmy dzisiaj rzekli. Filmy zaczęły schodzić na dalszy plan, gdy w telewizji zaczęto emitować „Dynastię” czy „Dallas”. Oczywiście, nadal mnóstwo ludzi wybierało kino, nie odgrywało ono jednak już tak ważnej roli, jak kiedyś. Świat, a  przede wszystkim kultura masowa również dzięki serialom zaczęła zamieniać swoje oblicze. I seriale zostały w modzie do dziś. Któż z Polaków nie obejrzał choćby jednego odcinka sagi o słynnych Mostowiakach, czy nie wpadło w trans dzięki oglądaniu zagranicznych „tasiemców”? Seriale to jakby filmy, tyle że rozciągnięte na kilkadziesiąt czy kilkaset odcinków.

Kiedy czytamy jakąś książkę, zwłaszcza „łzawą”, niejednokrotnie się wzruszamy. Gdy zobaczymy skecz kabaretu, śmiejemy się „jak myszy do sera”. To, co nas otacza, często ma na nas spory wpływ. Na nas, a raczej na nasze emocje. Nie inaczej jest z kinem – czy oglądamy horror, który nas przeraża, czy romans, który wyciska z nas ostatnie łzy – wszystko ma wpływ na nasze wnętrze. Nie od dziś jest to niepisaną zasadą twórców kina – zrodzić za pomocą filmu jak najwięcej emocji. Dlaczego? Z prostej przyczyny. Im żywiej będzie odebrany, tym więcej pieniędzy na siebie zarobi i zapewni kasowy sukces. Tak więc już od dawna kino po prostu zarabia na naszych emocjach. Stąd coraz straszniejsze thrillery, sensacje, bazujące na coraz to nowych pomysłach, by pobudzić widza do analizowania przedstawionej sytuacji zaskakującego końca, stąd nieśmiertelnie cukierkowe „happy endy” w komediach romantycznych – to obecnie ludzie chcą oglądać i to wzbudza w nich najwięcej emocji. Nie dajmy się jednak zmanipulować!

Oglądając choćby stare filmy, czytając stylizowane książki czy słuchając opowieści starszych ludzi, można spostrzec, że jeszcze kilkadziesiąt lat temu kino było prawdziwym luksusem, na które nie wszyscy mogli sobie pozwolić. U początków kina ekskluzywne, kameralne sale dostępne były tylko dla elit społecznych. Jakość filmów nie była rzecz jasna najlepsza, ale nie to było najważniejsze. Najważniejszy był klimat tamtych wieczorów, dym unoszący się z cygar i drogich fajek, atmosfera jedności… W tamtym okresie „kino” znaczyło „kultura”, „sztuka”. Kiedy porównamy to z dzisiejszym światem filmów, różnicę widać kolosalną. Ludzie obecnie przychodzą do kina, najczęściej po to, by po prostu się zrelaksować przy jakimś kasowym hicie. Również kultura osobista często daje tu do myślenia i nie chodzi tylko o brak eleganckich strojów, klimatu, ale i często ordynarne zachowanie na sali kinowej. Co się stało z kinem? Czy wróci do dawnej świetności? To zależy tylko od nas – szarych konsumentów.

Film od zawsze budził spore emocje. Jako „dziecko kina” do dziś jest chętnie oglądany., zwłaszcza na dużym czyli kinowym ekranie. Nie ma chyba nikogo, kto nie stwierdziłby, że zupełnie inaczej się odbiera film oglądany w kinie niż ten sam, oglądany w telewizji. Inaczej – lepiej. Dlaczego kino ma tu przewagę? Chodzi przede wszystkim o efekty – oczywisty duży, a nawet ogromny ekran, głośniki stereo, odpowiednie decybele… To już sprawia, że człowiek czuje się jak w innym świecie – jak w świecie danego filmu. Jednak wśród nas znajdą się i zwolennicy filmów oglądanych w domowym zaciszu – można usiąść gdziekolwiek, w jakiejkolwiek pozycji, robić co się chce, w przypadku filmu nagranego – zatrzymać, kiedy się chce i co najważniejsze – nie trzeba dodatkowo za to płacić… Być może brzmi to groteskowo, jednak faktem jest, że od kina obecnie odciąga nas przede wszystkim cena biletów. Niestety. Choć porównując jakość obejrzanego filmu w domu i w kinie, za tę drugą warto nawet sporo dopłacić. My w większości jednak wolimy być „oszczędni”.

Patrząc na historię światowego czy nawet naszego krajowego kina, możemy dostrzec niemalże ogromną jego ewolucję. Jeszcze do niedawna niektóre elementy, uznawane dziś za normę, były wtedy nie do przyjęcia. Mowa przykładowo o sposobie ukazywania nagości, erotyki. Kino zawsze ukazywało ten temat – w końcu jeden z najbardziej pociągających dla człowieka – jeśli nie najbardziej. Skoro jest pociągający, to oczywiście idą za nim i konkretne pieniądze. Kilkadziesiąt lat temu ten temat traktowany był z dużą dozą ostrożności. Wiadomo – trwające jeszcze konwenanse i pewna zaściankowość nie pozwalała na zbyt duży „szok erotyczny”. Poza tym publiczność była jak najbardziej z tego rozwiązania zadowolona i niczego im nie brakowało. Co więc się stało, że dzisiejszy odbiorca ciągle chce więcej i więcej – nagości, perwersji, wręcz pornografii na ekranie? Z pewnością zmieniły się czasy – powie niejeden z nas. Jednak czasy to ludzie. Tak naprawdę nie potrafimy cieszyć się tym, co mamy.

Kino od zawsze było niemownie dzielone na „komercyjne” i „niezależne”. To pierwsze nastawione jest na zyski, to drugie – kieruje się bardziej w stronę odbiorcy. Jak nazwa wskazuje jest „niezależne” finansowo, może więc pobudzać do myślenia. Świat filmu coraz bardziej jednak ulega komercjalizacji i trzeba to otwarcie przyznać. Obecnie idąc do kina, rzadko się zdarzy, byśmy nie trafili na coś komercyjnego. I nic dziwnego. Kino też chce zarabiać, a większość z nas i tak za dobry, wartościowy film będzie uważać „Piratów z Karaibów”, nie tylko ze względu na efekty specjalne, czy muzykę, ale przede wszystkim przez… komercję. Filmy takie, tworzone przede wszystkim dla pieniędzy, stanowią kino, przy którym nie trzeba zbyt wiele myśleć. Człowiek jest karmiony czystą rozrywką i przy tej rozrywce ma się zrelaksować. Na to nastawione jest kino komercyjne. I temu właśnie najczęściej się poddajemy. Zapewne komercjalizacja kina będzie ciągle szła do przodu – obecnie niemal wszystko nastawione jest na zysk.

Niejeden z nas lubi oglądać dobre filmy. Tak przynajmniej twierdzi. Właściwie modne jest stwierdzenie: „lubię obejrzeć dobry film” – dodawane nawet co cv do przyszłej pracy. Jednak co to znaczy „dobry film”? Co to za kategoria? Tak naprawdę dla każdego z nas będzie to co innego. Dla jednego dobrą będzie polska komedia czy japoński horror, dla drugiego specyficzne kino niezależne. Nie ma się jednak co oszukiwać – większość z nas zdecydowanie woli kino komercyjne od tego „ambitniejszego”. Czy takie filmy też mogą być „dobre”, mimo, że są z kategorii, powiedzmy, niszowej? Tak, mogą. Uważam jednak, że za naprawdę dobre można uznać tylko niektóre ich elementy – jak zdjęcia, muzykę czy scenografię. „Dobre” w sensie wartościowe, dobrze przygotowane, z wyczuciem i smakiem, z „ikrą”. Może niektórzy po tym zdaniu śmiertelnie się oburzą – i mają do tego prawo. Powtórzę, że każdy ma swój niezależny gust i według niego dobiera sobie własny repertuar. I bardzo dobrze, że nie jesteśmy tacy sami!

Bardzo oryginalne filmy produkowane w Indiach zdobywają coraz większą popularność na całym świecie. Filmy pochodzące z tamtego rejonu świata są diametralnie różne od tych z zachodniego kręgu kulturowego. Cechuje je niewiarygodne wręcz skomplikowanie scenariusza, bardzo dynamiczna akcja oraz totalne pomieszanie różnych gatunków filmowych od komedii przez kryminały aż do melodramatów. I to wszystko można odnaleźć w jednej produkcji. Dodatkowo filmy indyjskie nie mogą się obejść bez scen tanecznych oraz śpiewu. Prawdopodobnie ta wielka oryginalność kina rodem z Bollywood stoi za jego  rosnącą popularnością na całym świecie. Coraz więcej dystrybutorów decyduje się na sprowadzanie filmów z Indii i cieszą się one coraz większym powodzeniem. Wynika to zapewne w głównej mierze z ciekawości oraz chęci zapoznania się z zupełnie inną kinematografią a co za tym idzie także kulturą. Pierwszym filmem, który zdobył znaczącą widownie była superprodukcja „Czasem słońce, czasem deszcz” – nawet w naszym kraju zdobyła ona swoich zwolenników i walnie przyczyniła się do popularyzacji Bollywood nad Wisłą.

Jeszcze do niedawna prawie nikt nie zdawał sobie sprawy z istnienia indyjskiego kina. Tymczasem okazuje się, że konematografia z tego dalekowschodniego kraju to bardzo poważny przemysł, w który zaangażowane są bardzo poważne pieniądze. Rokrocznie produkuje się tam niezliczone ilości filmów fabularnych w liczbie znacznie przekraczającej te produkowane w amerykańskim Hollywood. Wynika to z faktu, że chodzenie do kina w Indiach stanowi niemal rytuał i w zwyczaju większości ludzi jest częste odwiedzanie kin. Kino tworzone w Bollywood jest wyjątkowo charakterystyczne i filmy, które tam powstają są zupełnie różne od tych kręconych w innych częściach świata. Przede wszystkim w jednym filmie z reguły możemy odnaleźć bardzo wiele różnych gatunków filmowych i dlatego dla większości odbiorców może być ono trudne w odbiorze. Poza tym bardzo często w filmach występują wstawki taneczne oraz elementy musicali czyli śpiew. Z całą pewnością  warto zaznajomić się z charakterystycznymi produkcjami z Indii ponieważ stanowią one ciekawe podejście do tworzenia kina i są czymś zupełnie innym od kinematografii znanej nam na co dzień.